وجود یک سیستم عامل مستقل بدون هیچ نوع وابستگی از الزامات حیاتی شریانهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور است این سیستم عامل باید دارای خصوصیات بارز و مشخصی چون عدم وابستگی به یک کشور خاص هم از جهت مالکیت معنوی و هم از نظر اقتصادی باشد و از جنبه امنیتی، امنیت لازم را برای سیستمها فراهم کند و بتوان آن را مطابق نیاز کشور سفارشی و Customizeکرد.
=============================================================== بررسی جزئیات پیشرفت پروژه لینوکس فارسی توسط شبکه خبری دولت الکترونیک
===============================================================
وجود یک سیستم عامل مستقل بدون هیچ نوع وابستگی از الزامات حیاتی شریانهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور است این سیستم عامل باید دارای خصوصیات بارز و مشخصی چون عدم وابستگی به یک کشور خاص هم از جهت مالکیت معنوی و هم از نظر اقتصادی باشد و از جنبه امنیتی، امنیت لازم را برای سیستمها فراهم کند و بتوان آن را مطابق نیاز کشور سفارشی و Customizeکرد. درحال حاضر بسیاری از سیستمهای حیاتی کشور وابسته به سیستم عامل ویندوز شده که آن هم وابسته به آمریکا است که با توجه به نبود روابط دیپلماتیک بین دو کشور علاوه بر این که میتوان با استفاده از آن در جهت اهداف سیاسی آمریکا، مشکلاتی را برای کاربران ایرانی به وجود آورد بلکه اصلا بستر امنی برای کشور نیست. به همین دلیل مسئولان حوزه IT کشور به همراه مرکز IT شریف در اقدامی جسورانه طرح ملی فارسیسازی سیستم عامل لینوکس را ارائه و اجرایی کردهاند که تا آخر سال ۱۳۸۶ قابل بهرهبرداری خواهد شد، در این زمینه خبرنگار گروه دانش و فناوری خراسان با دکتر محمدخوانساری مدیر اجرایی طرح مذکور گفتگویی انجام داده که مشروح آن در پی میآید.
-طرح اولیه فارسیسازی سیستم عامل لینوکس از چه زمانی و توسط چه سازمان یا نهادی پیشنهاد شد؟
طرح ملی لینوکس یا به عبارت بهتر طرح ملی فارسیسازی سیستم عامل لینوکس از سوی مرکز فناوری اطلاعات پیشرفته شریف در بهمن سال ۷۹ ارائه شد که پس از ۶ ماه بررسی بر روی این مسئله که آیا لینوکس امکان فارسیسازی دارد و لزوم و فایده این کار چیست سرانجام از بهمن ۸۱ با حمایت و همت شورای عالی انفورماتیک و شورای عالی اطلاعرسانی اجرای عملیاتی آن آغاز شد. دو کار مهم انجام شده در آن زمان تشکیل کمیته فنی طرح ملی لینوکس فارسی با حضور نخبگان و فرهیختگان و متخصصان لینوکس و ایجاد کمیته راهبری لینوکس بود
– آیا طرح ملی فارسیسازی سیستم عامل لینوکس را میتوان سیستم عامل ملی کشور قلمداد کرد؟
ج- این طرح بسترسازی برای سیستم عامل ملی کشور است نه خود سیستم عامل ملی، چون وسعت، امکانات و بودجهای که در اختیار آن قرار میگیرد و شرح وظایفی که برای این طرح مطابق برنامهریزی کلان یا Master Plan آن در خرداد ۸۲ در اختیار عموم گرفت مطابق با یک سیستم عامل ملی نیست و نمیتواند تمام مسایل یک چنین سیستمی را تحت پوشش قرار دهد. طرح مذکور بیشتر بر روی بحث فنی سیستم عامل ملی متمرکز شده و بسترسازی برای تولید یک سیستم عامل ملی بر مبنای سیستم عامل لینوکس است.
– آیا بر اجرای این طرح نظارتی هم اعمال میشود و در این میان مرکز فناوری اطلاعات شریف چه نقشی برعهده دارد و اصولا چه سازمانها و نهادهایی در این امر دخیل هستند،
– کمیته راهبری این طرح که متشکل از سیاستگذاران و تصمیمگیران IT کشور از شورای عالی انفورماتیک، سازمان مدیریت و برنامهریزی، شورای عالی اطلاعرسانی و اساتید محترم دانشگاه میباشد و نهادها و سازمانهایی که میتوانند بر تصمیمگیریهای این حوزه مفید و موثر باشند نظارت کلی بر روند اجرای این طرح را برعهده دارند و در جلسات ماهانه نظرات، گزارش داده میشود. مرکز شریف نقش مدیریت و هدایت کلی طرح را بر عهده دارد و فعالیتهای مدیریتی انجام میدهد. شرکتهای خصوصی برنده مناقصههایی هستند که مرکز برای اجرای بخشهای مختلف فارسیسازی اجرا کرده و میکند و در این میان شورای راهبری نظارت کلی و جهتدهی بر طرح را برعهده دارد.
– علت انتخاب سیستم عامل لینوکس برای اجرای طرح چه بود؟
– این سیستم با توجه به در دسترس بودن کد منبع آن ( open source) و امنیت بالاتر و هزینه پایینتر گزینه مناسبی برای اجرای طرح مذکور در مقایسه با سایر نرمافزارهای اختصاصی مثل ویندوز بود. با توجه به این که سورس کد ( source code) آن در اختیار عموم هست میتوان آن را برای نیاز داخل کشور یا منطقه یا هر جایی بومیسازی کرد. بحث حق مالکیت معنوی و الزامات سازمان تجارت جهانی نیز یکی از دلایل انتخاب لینوکس است چرا که اگر به این سازمان بپیوندیم مجبور هستیم مبالغ هنگفتی را بابت استفاده از لایسنز ویندوز و اوراکل و نرمافزارهای دیگری که درحال حاضر به صورت مجانی آنها را کپی میکنیم بپردازیم درحالی که لینوکس به صورت Free و رایگان عرضه میشود و مشکلات اینچنینی را نیز نخواهد داشت ( در صورت پیوستن به سازمان تجارت جهانی باید به عنوان مثال برای هر نرمافزار ویندوز ۱۰۰ دلار و برای فتوشاپ ۲۵۰۰ دلار بپردازیم). در رابطه با بحث امنیت باید متذکر شد اگر کاربردهای مختلف امنیت اطلاعات و بسترهای اطلاعاتیمان را بر مبنای یک شرکت خصوصی مثل مایکروسافت بگذاریم هیچ تضمینی وجود ندارد که نتوان روزی به آن نفوذ کرد، چون نه میدانیم چگونه نوشته شده و نه ارزیابی اجمالی از آن داریم. بنابراین ما هم مثل کشورهایی چون انگلستان، ژاپن، برزیل، پرو، چین، آلمان، کره، آفریقای جنوبی، فرانسه، وزارت دفاع هند و سنگاپور باید سیستم عامل ملی لینوکس را به خاطر امنیت بالا، مبنای استفاده در طرح بزرگی مثل طرح ملی فارسیسازی سیستم عامل قرار میدادیم که این کار انجام شد البته با انجام این کار به واردات نرمافزاری هم کمتر وابسته خواهیم بود.
– در رابطه با طرحهای عملیاتی و اجرایی بودجه آن و مشکلاتی که در این زمینه با آن روبرو هستید توضیح دهید.
– با توجه به بودجه محدودی که در اختیار ما قرار گرفته سال اول توسط شرکتهای خصوصی ۵ پروژه را اجرا کردیم در سال دوم (۸۳)۹ پروژه و برای سال ۸۴ هم حدود ۱۰ تا ۱۱ پروژه را به مناقصه عمومی گذاشتیم کل بودجه اختصاص یافته به طرح از ابتدای آن ( بهمن سال ۸۱) تاکنون مبلغ ۳۷۰ میلیون تومان بوده که در مقایسه با دیگر طرحهای ملی علیرغم حمایت معنوی از توجه بسیار کمی از لحاظ تخصیص اعتبار برخوردار بوده است و ما به عنوان مدیریت طرح ملی لینوکس در سال ۸۳ اعتباری از جایی دریافت نکردهایم علیرغم این که شورای عالی اطلاعرسانی و شورای عالی انفورماتیک قول بر تامین آن داده بودند.با این حال ما کار را تعطیل نکرده و با جدیت درحال پیگیری آن هستیم
– در رابطه با ترجمه همزمان به فارسی آیا در این طرح تدبیری اندیشیده شده یا خیر؟
برنامههایی در نظر گرفته شده ولی در اولویت نیست، ما تنها کاری که در مورد ترجمه انجام دادهایم این است که دیکشنری مرجع برای ترجمه محیط لینوکس درست کردهایم. در زمینه ترجمه محیطهای گرافیکی لینوکس دو پروژه درحال انجام است و ایجاد دیکشتری جامع در سال گذشته انجام شد.
– آیا استفاده از این سیستم عامل هزینهای برای کاربران خواهد داشت یا خیر؟
– چون بستهبندی توسط شرکتهای خصوصی است قاعدتا مجانی خواهد بود اگر هم هزینهای باشد بسیار اندک خواهد بود.
تهیه وتنظیم : مهدی حیدرپور