گزارشها حاکی از آن است که رفع فیلتر پیامرسان واتساپ، زیان قابل توجهی به بازار فروش فیلترشکن وارد کرده و برخی از فعالان این حوزه بهدنبال اعمال فشار برای فیلتر دوباره این اپلیکیشن هستند.
بررسیهای رسمی نشان میدهد که گردش مالی سالانه فروش فیلترشکنها در کشور حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان است. با کاهش حدود ۱۰ درصدی مصرف فیلترشکن پس از رفع فیلتر واتساپ، زیانی معادل ۲ هزار میلیارد تومان به این بازار وارد شده است.
کارشناسان میگویند یکی از انگیزههای اصلی و پنهان در پشت پرده سیاست فیلترینگ، سودآوری کلان از محل فروش فیلترشکن است. هرچند در ظاهر، ادعاهایی چون مقابله با جاسوسی ابزارهای خارجی مطرح میشود، اما این توجیهها از نظر کارشناسان فاقد پشتوانه فنی و منطقی است.
منتقدان سیاست فیلترینگ تأکید میکنند که در صورت واقعی بودن تهدیدات امنیتی، فیلترینگ عملاً راهحلی ناکارآمد است؛ چرا که افراد یا گروههایی با اهداف خاص، به ابزارهای پیشرفتهتری دسترسی دارند و همچنان فعالیت خود را ادامه میدهند.
پیشنهاد صاحبنظران برای حل این چالش، تشکیل یک گروه کارشناسی مستقل و ارائه گزارشی بیطرفانه در اینباره است تا تصمیمگیریها در این حوزه بر اساس واقعیتهای فنی و منافع ملی صورت گیرد، نه منافع پنهان اقتصادی.
یك ملت كه جاسوس نیست. تعدادی اندك هستند كه انواع و اقسام وسایل و شیوهها را برای كار خود خواهند داشت. به علاوه مگر هر ابزاری كه برای جاسوسی قابل استفاده باشد را حذف میكنند؟ اسلحه گرم ممنوع است، چون كاربرد آن اغلب برای اعمال خشونت و جرم است، ولی تعداد قتلهای با چاقو كه بیشتر است، پس چرا چاقو را ممنوع نمیكنند؟ چون این كار احمقانه است، زیرا 9/99 درصد استفاده از چاقو در امور مثبت است و اگر نباشد زندگی مختل میشود. به قول معروف برای یك بینماز كه در مسجد را نمیبندند. پس میلیونها نفری كه از این شبكهها استفاده میكنند، را نباید فدای احتمال جاسوسی تعدادی اندك كرد. از سوی دیگر حتی فیلترینگ مانع از استفاده مردم نشده، چون آنقدر به این شبكهها نیاز دارند كه هزینه فیلترشكن را هم میپردازند و اكثریت بسیار قاطع مردم از آن استفاده میكنند.
نكته مهم این است كه طرفداران فیلترینگ فرق میان جاسوسی و جمعآوری اطلاعات را نمیدانند یا میدانند و نمیگویند، شبكههای اجتماعی منبع عظیم اطلاعات هستند و این با جاسوسی فرق میكند. یك نظام معقول راه تولید و جمعآوری اطلاعات را نمیبندد، چون خودش هم به آن نیازمند است. اطلاعات دادههای مشاع است و باید همگان به آن
اصولا راه برای انجام جاسوسی، فراوان است و بهترین آن استفاده از فیلترشكن است كه در اختیار مردم گذاشتهایددسترسی داشته باشند و متغیر مهمی برای فهم مسائل جامعه است. پس نباید با جمعآوری داده مخالفت كرد، مسئله اصلی جاسوسی است كه اصولا راه برای انجام آن فراوان است و بهترین آن استفاده از فیلترشكن است كه در اختیار مردم گذاشتهاید. ولی نكته بسیار مهم این است كه نه فیلترینگ و نه اینترنت ملی و نه هیچ چیز دیگری نمیتوانند مانع از جمعآوری اطلاعات شوند، چون جمعآوری اطلاعات از طریق سیستم عامل نیز ممكن است. سیستم عاملی كه روی تمامی كامپیوترها و موبایلها وجود دارد. اتفاقا از آنجا بیواسطه و مستقیم میتوانند عمل كنند، در حالی كه از طریق اپلیكیشنهایی مثل واتسآپ باید با واسطه عمل كنند. مراكز دسترسی به همه اینها هم در ایالات متحده است اگر مجبور شوند این كار را خواهند كرد.
مشكل فیلترشكنها جز هزینه زیاد برای مردم، آلوده كردن كل شبكه اینترنت ایران است كه عوارض بسیار زیادی دارد و كارشناسان مربوط تعجب میكنند كه یك حكومت چگونه حاضر میشود تا این اندازه به شبكه اینترنت خود زیان برساند، بدون اینكه هیچ نتیجه مفیدی داشته باشد؟ فیلترینگ موجب مسدود شدن دسترسی ایرانیان به خیلی از سایتهای جهان است و كلا اینترنت ایران را آلوده كرده است. از همه بدتر این است كه فیلترشكن مجرای جذب جاسوس است. فیلترشكنهای مهم تولید اسراییل و كشورهای غربی است یا تحت نفوذ آنان قرار دارند و با آگهیهای جذب جاسوس مفت و مجانی افراد را در اختیار سازمانهای جاسوسی قرار میدهند.
برخی گمان میكنند كه شبكههای داخلی مشكلات جمعآوری اطلاعات را ندارند. این اشتباه است، چون سیستم عامل آنها در دسترس است و اگر بخواهند از آن طریق اقدام میكنند. برای جاسوسی امن نیز انواع راههای ارتباطی مثل استارلینك و غیره وجود دارد كه بعید است كسی از روشهای دیگر برای دادن اطلاعات جاسوسی مهم استفاده كند. برای جمعآوری اطلاعات فراتر از شبكههای مجازی میتوان از سرورهای تاسیسات شبكه، تاسیسات مخابراتی، دیتابیس و از همه مهمتر سیستم عامل هم استفاده كرد.